ابن ميثم البحراني ( مترجم : محمدى مقدم / نوايي )
26
شرح نهج البلاغة ( فارسي )
اوّل : درك هدفها وآموختن به خاطر حق وكسب علم ، نه به منظور آموزش شبهات وتسلّط بر آنها ومغالطة ومجادله به وسيلهء آنها ، زيرا اين قبيل هدفها ، مانع از آموختن به خاطر حقّ وپذيرش حق است . ( 60888 - 60808 ) دوم : پيش از توجّه به تحصيل ، اوّل از خداوند كمك بخواهد ، وبراي قدم نهادن در راه راست ورسيدن به حق صميمانه از خداوند توفيق بطلبد . سوم : هر چيزى را كه در دل أو ايجاد شبهه مىكند - همچون روشهايى كه در ميان طرفداران مذاهب باطل وانحرافى براي غلبهء مذهب خودشان وبه سبب پيروى از هواي نفس وأفكار جاه طلبانه رايج است - بايد ترك گويد . زيرا اگر در جان انسان شائبهء علايق مادّى باشد نه تنها راه حق برايش آشكار نمىشود ، بلكه به مسير باطل وگمراهى كه متناسب با مطالب بيهوده است نزديكتر مىشود . وبه دليل وجود آن شائبه وترديدى كه در كار است راه باطل براي أو روشنتر خواهد بود . بنا بر اين شايسته است پويندهء راه حق خود را از هر نوع شبههاى كه به گمراهى منتهى مىشود ، بركنار دارد . لفظ اسلام استعاره است از وانهادن أمور گمراه كننده ومجذوب نشدن به آنها . سپس مىفرمايد : فإذا أيقنت . . . ( هرگاه يقين پيدا كردى . . . ) يعنى هرگاه خود را براي جستجو ودقّت در آنچه يادآورى كردم آماده ساختى ومسلّم شد كه دلت از زنگار هر نوع شائبهاى كه باعث انحراف فكر است صيقلى شده واز خشيت الهى در خود حالت خشوع گرفته است كه مبادا تو را به خاطر ترك وصيّت من مؤاخذه كند ونيز انديشه وتصميمت بر آن استوار گشته است پس طورى عزم خود را جزم كن كه هيچ گونه لغزشى كه سبب ترك آن شود نكنى وتمام همّتت تنها متوجه آن باشد در اين صورت به آنچه توضيح دادم واز مسائل عقلي كه پس از اين خواهم گفت وتو را آگاه خواهم ساخت دقّت كن وامّا اگر برايت آنچه دوست مىدارى ، يعنى آسايش خاطر وفراغت آن از شك وترديدهايى كه مخالف با علم وطلب دانش